Effecten van de hongerwinter op de gezondheid

Een aantal weken geleden bezochten Melanie en ik een Symposium voor verloskundigen.
Zoals jullie misschien wel weten zijn wij zelf geen verloskundigen maar diëtiste en diëtiste in opleiding maar dit mocht de pret niet drukken. Wij werden hartelijk ontvangen en na een kopje thee werd het Symposium ingeleid.
Na een kort welkomstpraatje en een applaus was daar Dr. Susanne de Rooij. Susanne de Rooij is onderzoeker en professor in het AMC en heeft onderzoek gedaan naar wat de hongerwinter voor invloed heeft gehad op zwangeren en hun ongeboren of pasgeboren kindjes en wij willen deze indrukwekkende resultaten graag met jou delen.

In het najaar van 1944 werden de voedseltransporten van de Nederlandse bevolking gehinderd door de Duitsers ten gevolge van de Tweede wereldoorlog. Dit zorgde ervoor dat voedsel schaars was en deze periode wordt daarom ook wel ‘De hongerwinter’ genoemd. Voor  maar liefst vijf maanden lang was er per persoon in Nederland maar 400 kcal tot 800 kcal per dag beschikbaar. Normaal gesproken zou een man zo gemiddeld rond de 2000 kcal per dag binnen moeten krijgen. Voor een vrouw is dit een gemiddelde van 1500 kcal.
De meeste mensen aten voornamelijk brood, aardappelen en/of suikerbieten.
Dit omdat het beschikbaar en goedkoop was. Gelukkig gaven deze koolhydraatrijke producten ook wat energie.

Vooral zwangeren en vrouwen die net waren bevallen hadden het erg zwaar tijdens deze periode. Het is natuurlijk erg belangrijk om tijdens de zwangerschap genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen voor de ontwikkeling van het kind.
Je kunt je misschien wel voorstellen dat hier, door de tekorten die er op dat moment waren in Nederland, geen sprake van was.
Dit was aanleiding voor professor de Rooij om onderzoek te doen naar de gezondheid van de mensen geboren tijdens of rondom de hongerwinter.
Want wat voor invloed heeft dit gehad op hun gesteldheid en kunnen we zien of dit invloed heeft gehad op de ontwikkeling van bijvoorbeeld de hersenen?

Destijds werd meteen al duidelijk dat het gewicht van de pasgeborenen in deze periode significant lager was dan dat van pasgeborenen in andere periodes. De geboortedossier van de mensen die tijdens de hongerwinter werden geboren werden bewaard en geanalyseerd.
Er werd onderscheid gemaakt tussen drie verschillende groepen:
1. Mensen die zijn geboren voor de hongerwinter en die alleen de gevolgen als kind hebben meegemaakt, niet als embryo
2. Mensen die verwerkt zijn na de hongerwinter
3. Mensen die in de buik zaten tijdens de hongerwinter
Dit onderscheid werd gemaakt om het onderzoek zo betrouwbaar mogelijk te maken.
Participanten waren 50, 56, 73 en 86 jaar in de tijd van het onderzoek.

Uit het onderzoek kwamen de volgende resultaten:
– Baby’s die in de eindfase van de zwangerschap aan de hongerwinter zijn blootgesteld hadden een lager geboortegewicht.
– Bij mensen die als baby in de beginfase van zwangerschap aan de hongerwinter zijn blootgesteld is meer sprake van overgewicht, maar bij deze groep is juist wel meer sprake van complicaties op latere leeftijd
– Alle blootgestelde groepen hadden slechtere glucosetolerantie op 50 en 56-jarige leeftijd dan dat van mensen die niet waren blootgesteld aan de hongerwinter
– Bij de participanten was 3x vaker sprake van hart- en vaatziekten dan gemiddeld. Dit kan het gevolg zijn van het feit dat deze mensen ook een ander soort voedselvoorkeur hadden dan gemiddeld.
De voorkeur van deze groep lag vaak bij producten met een hoger vetgehalte.
– Borstkanker komt vaker voor bij mensen die als baby zijn blootgesteld aan de hongerwinter dan gemiddeld
– Het cognitief vermogen is bij sommige mensen die als baby zijn blootgesteld aan de hongerwinter slechter ontwikkeld dan gemiddeld, hierdoor verouderen de hersenen sneller en er is sprake van kleinere hersenen
– Vrouwen zijn tot aan de leeftijd 65 al vaker overleden aan de gevolgen van borstkanker en hart- en vaatziekten

De resultaten liegen er dus niet om; de effecten van de hongerwinter hebben wel degelijk een invloed gehad op de gezondheid. Ook bleek uit onderzoek dat de effecten overdraagbaar zijn op volgende generaties.

Meerdere internationale onderzoeken bevestigen telkens weer dat er binnen deze groep vaker obesitas, hart- en vaatziekten en diabetes voorkomt dan bij andere groepen.

“Ja, allemaal leuk en aardig” hoor ik jou als zwangere nu denken, “maar wat heb ík hier aan?”
Wat wij nu eigenlijk duidelijk willen maken met het publiceren van de uitkomsten van dit onderzoek is dat het mega belangrijk is om voor, tijdens en na de zwangerschap voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen! Wil je weten wat je precies nodig hebt tijdens de zwangerschap? Neem dan gerust contact op met de diëtist, hij of zij helpt je graag verder! 😊

Tot volgende keer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *